HISTORIA
Ugandako ZUHAITZ-AZALA Saharaz hegoaldeko Afrikako ehunik zaharrenetako bat da, eta herrialdearen erdialdeko baganda herriaren kultura-ondarearen funtsezko zatia da. Duela mende asko erabiltzen zen, eskualdean ehundutako ehun-gaiak sartu baino askoz lehenago. Tradizioz, Bugandako Erresumako errege-erreginei eta zeremonia espiritual eta hiletakoei lotuta zegoen. Jantzi soil bat baino gehiago da, nortasuna, jarraitutasuna eta naturarekiko lotura sinbolizatzen baititu zuhaitz-azalaren oihalak. 2005ean, UNESCOk Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial izendatu zuen, eta bere balio historikoa eta kulturala nabarmendu zituen.

TEKNIKA
Mutuba (Ficus natalensis) zuhaitzaren barruko azaletik lortzen da oihala. Azala kontu handiz atera behar da, zuhaitza moztu gabe, denborarekin birsor dadin. Kendu ondoren, azala busti eta erritmikoki kolpatzen da, zurezko mazo bereziekin, zabaldu, leundu eta malgu egon arte. Emaitza tonu naturaleko materiala da, ehundura leuna eta zertxobait haritsua duena. Artisau-prozesu honek trebetasuna, zehaztasuna eta belaunaldiz belaunaldi transmititutako ezagutza eskatzen ditu.

ERABILERA
Tradizioz, azal-oihala zeremonietan erabiltzen zen, batez ere hileta-errituetan eta errege-erreginei lotutako ekitaldietan. Komunitatearen barruan ere funtzio sinbolikoak eta espiritualak betetzen zituen. Gaur egun, erabilera kulturalaz gain, arte garaikidean, ehun-diseinuan, moda jasangarrian eta barne-arkitekturako proiektuetan erabiltzen da. Ekologikoa eta biodegradagarria denez, eta balio historiko handia duenez, material interesgarria da euskarri berean tradizioa, jasangarritasuna eta adierazpen artistikoa uztartu nahi dituzten sortzaileentzat.